Üzvi əlavələrdən istifadə edərək metalla çirklənmiş torpaqların fitoremediasiyası

Aktivləşdirilmiş karbon kömürdən əldə edilən karbon tərkibli material ehtiva edir. Aktivləşdirilmiş karbon bitki mənşəli üzvi materialların pirolizi yolu ilə istehsal olunur. Bu materiallara kömür, kokos qabıqları və ağac daxildir.şəkər qamışı bagasse,soya qabıqlarıvə qoz-fındıq (Dias və b., 2007; Paraskeva və b., 2008). Məhdud miqyasda,heyvan peyinləriaktivləşdirilmiş karbon istehsalı üçün də istifadə olunur. Tullantı sularından metalları təmizləmək üçün aktivləşdirilmiş karbondan istifadə geniş yayılmışdır, lakin çirklənmiş torpaqlarda metal immobilizasiyası üçün istifadə geniş yayılmayıb (Gerçel və Gerçel, 2007; Lima və Marshall, 2005b). Quş peyinindən əldə edilən aktivləşdirilmiş karbon əla metal bağlama qabiliyyətinə malik idi (Lima və Marshall, 2005a). Məsaməli quruluşu, böyük səth sahəsi və yüksək adsorbsiya qabiliyyətinə görə aktivləşdirilmiş karbon tez-tez torpaqda və suda çirkləndiricilərin təmizlənməsi üçün istifadə olunur (Üçer və b., 2006). Aktivləşdirilmiş karbon metal hidroksid kimi çökmə yolu ilə məhluldan metalları (Ni, Cu, Fe, Co, Cr) çıxarır və aktivləşdirilmiş karbon üzərində adsorbsiya edir (Lyubchik və b., 2004). Badam qabığından əldə edilən AC, H2 olan və olmayan tullantı sularından Ni-ni effektiv şəkildə çıxarır.₂SO₄müalicə (Hasar, 2003).

Son zamanlar biokömür, müxtəlif torpağın fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərinə faydalı təsir göstərdiyinə görə torpaq əlavəsi kimi istifadə olunur (Beesley və b., 2010). Biokömür, ana materialdan asılı olaraq çox yüksək tərkiblidir (90%-ə qədər) (Chan və Xu, 2009). Biokömürün əlavə edilməsi həll olmuş üzvi karbonun adsorbsiyasını yaxşılaşdırır,torpaq pH, sızma sularındakı metalları azaldır və makro qida maddələrini tamamlayır (Novak və b., 2009; Pietikäinen və b., 2000). Torpaqda biokömürün uzunmüddətli qalması digər düzəlişlərin təkrar tətbiqi ilə metalların daxil olmasını azaldır (Lehmann və Joseph, 2009). Beesley və b. (2010) biokömürün üzvi karbon və pH-ın artması səbəbindən torpaqlarda suda həll olan Cd və Zn-i azaltdığı qənaətinə gəlmişlər. Aktivləşdirilmiş karbon, çirklənmiş torpaqlarda yetişdirilən qarğıdalı bitkilərinin tumurcuqlarında metal konsentrasiyasını (Ni, Cu, Mn, Zn) dəyişdirilməmiş torpaqla müqayisədə azaltmışdır (Sabir və b., 2013). Biokömür çirklənmiş torpaqda həll olan Cd və Zn-in yüksək konsentrasiyalarını azaltmışdır (Beesley və Marmiroli, 2011). Onlar sorbsiyanın torpaqlar tərəfindən metalların saxlanması üçün vacib bir mexanizm olduğu qənaətinə gəlmişlər. Biokömür, Cd və Zn konsentrasiyalarını müvafiq olaraq sızma konsentrasiyalarında 300 və 45 dəfə azalmaya qədər azaltmışdır (Beesley və Marmiroli, 2011).